Thailand Draft AI Act คืออะไร? จุดเริ่มต้นของกฎหมาย AI ฉบับแรกของไทย

ประเทศไทยกำลังก้าวสู่การมีกฎหมาย AI ฉบับแรกผ่าน Thailand Draft AI Act ซึ่งจัดทำโดยสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) เพื่อวางกรอบการกำกับดูแลการพัฒนาและการใช้งาน AI อย่างมีความรับผิดชอบ พร้อมเปิดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะระหว่างวันที่ 9 กรกฎาคม – 14 สิงหาคม 2026 

Thailand Draft AI Act คืออะไร

Thailand Draft AI Act คือร่างกฎหมายที่กำหนดกรอบการกำกับดูแลการพัฒนา การให้บริการ และการใช้งานระบบ AI ในประเทศไทย โดยยึดหลัก Responsible AI และ Risk-based Approach หรือการกำกับดูแลตามระดับความเสี่ยงของระบบ AI

แนวคิดสำคัญคือ AI ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น การแพทย์ การเงิน การจ้างงาน หรือโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ ควรมีมาตรการกำกับดูแลที่เข้มงวดกว่าการใช้งาน AI ทั่วไป เพื่อสร้างความปลอดภัย ความโปร่งใส และความรับผิดชอบต่อผู้ได้รับผลกระทบ ปัจจุบัน ร่างกฎหมายยังไม่มีผลบังคับใช้ และอยู่ในขั้นตอนการเปิดรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ก่อนนำไปปรับปรุงและเข้าสู่กระบวนการนิติบัญญัติต่อไป

ประเด็นสำคัญของร่างกฎหมาย

Thailand Draft AI Act มีเป้าหมายวางรากฐานการกำกับดูแล AI ของประเทศ โดยมีหลักการสำคัญ ได้แก่

• ส่งเสริมการพัฒนาและนำนวัตกรรม AI มาใช้เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ

• กำหนดแนวทางบริหารความเสี่ยงตามระดับความเสี่ยงของระบบ AI

• สนับสนุนความโปร่งใส ความสามารถในการตรวจสอบ และความรับผิดชอบของผู้พัฒนาและผู้ให้บริการ AI

• คุ้มครองสิทธิ ความเป็นส่วนตัว และความปลอดภัยของประชาชนจากผลกระทบของ AI

• สร้างความเชื่อมั่นให้กับภาคธุรกิจ นักลงทุน และประชาชนในการใช้ AI อย่างมีธรรมาภิบาล

ตัวอย่างการประยุกต์ใช้

หากองค์กรพัฒนา AI เพื่อใช้วิเคราะห์ผู้สมัครงาน อนุมัติสินเชื่อ หรือช่วยวินิจฉัยโรค ระบบดังกล่าวอาจถูกจัดอยู่ในกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง องค์กรจึงควรมีการประเมินความเสี่ยง จัดทำเอกสารการกำกับดูแล ตรวจสอบคุณภาพข้อมูล และสามารถอธิบายผลการตัดสินใจของ AI ได้เมื่อจำเป็น

สำหรับองค์กรทั่วไป แม้กฎหมายจะยังไม่บังคับใช้ แต่สามารถเริ่มเตรียมความพร้อมได้ผ่านการจัดทำนโยบาย AI Governance การกำหนดบทบาทความรับผิดชอบ และการติดตามการใช้งาน AI ภายในองค์กร เพื่อให้สอดคล้องกับกฎหมายในอนาคต

คำถามที่พบบ่อย

Thailand Draft AI Act มีผลบังคับใช้แล้วหรือยัง?
ยังไม่มีผลบังคับใช้ ปัจจุบันอยู่ในช่วงเปิดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะระหว่างวันที่ 9 กรกฎาคม–14 สิงหาคม 2026

หน่วยงานใดเป็นผู้จัดทำร่างกฎหมาย?
สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) เป็นหน่วยงานหลักในการผลักดันและเปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างกฎหมายฉบับนี้

องค์กรควรเตรียมตัวอย่างไร?
ควรเริ่มวางระบบ AI Governance ประเมินความเสี่ยงของ AI กำหนดนโยบายการใช้งาน AI และสร้างกระบวนการกำกับดูแลที่สอดคล้องกับหลัก Responsible AI เพื่อรองรับข้อกำหนดที่จะเกิดขึ้นในอนาคต

สรุป

Thailand Draft AI Act ถือเป็นก้าวสำคัญของประเทศไทยในการสร้างกรอบกฎหมายสำหรับ AI ที่มุ่งส่งเสริมนวัตกรรมควบคู่กับการคุ้มครองประชาชน แม้ว่าปัจจุบันร่างกฎหมายจะยังอยู่ในช่วง Public Consultation และยังไม่มีผลบังคับใช้ แต่ก็สะท้อนทิศทางการกำกับดูแล AI ของประเทศที่สอดคล้องกับแนวโน้มสากล องค์กรที่เริ่มเตรียมความพร้อมด้าน AI Governance การบริหารความเสี่ยง และความโปร่งใสตั้งแต่วันนี้ จะสามารถปรับตัวได้รวดเร็วและสร้างความได้เปรียบเมื่อกฎหมายมีผลบังคับใช้ในอนาคต