Hallucination ไม่ใช่ปัญหาที่อันตรายที่สุดของ AI ในงานกฎหมาย

หลายปีที่ผ่านมา ความกังวลเกี่ยวกับ AI ในงานกฎหมายมักมุ่งไปที่ Hallucination หรือการสร้างข้อมูลและคำอ้างอิงที่ไม่เป็นความจริง แต่ในปี 2026 ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายเริ่มให้ความสำคัญกับความเสี่ยงอีกประเภทหนึ่งคือ Misgrounding ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อ AI อ้างอิงข้อมูลจริง แต่เชื่อมโยงข้อเท็จจริง บริบท หรือหลักกฎหมายผิด จนนำไปสู่ข้อสรุปที่คลาดเคลื่อน และอาจสร้างผลกระทบทางกฎหมายที่รุนแรงกว่าเดิม

ทำไม Misgrounding จึงน่ากังวลกว่า Hallucination

Hallucination มักเกิดจาก AI สร้างคำพิพากษา มาตรากฎหมาย หรือข้อเท็จจริงที่ไม่มีอยู่จริง ซึ่งผู้ใช้อาจตรวจพบได้เมื่อมีการตรวจสอบแหล่งอ้างอิง

แต่ Misgrounding เกิดขึ้นเมื่อ AI ใช้ข้อมูลจริงทั้งหมด ทว่าเชื่อมโยงข้อเท็จจริงกับกฎหมายผิดบริบท เช่น นำคำพิพากษาที่ใช้กับคดีประเภทหนึ่งไปอธิบายอีกคดีที่มีองค์ประกอบต่างกัน หรืออ้างหลักกฎหมายที่ยังใช้บังคับ แต่ไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริงของคดี ส่งผลให้คำแนะนำดูน่าเชื่อถือแม้ข้อสรุปจะผิด

ความเสี่ยงนี้เริ่มสะท้อนให้เห็นในทางปฏิบัติ โดยในไตรมาสแรกของปี 2026 ศาลในสหรัฐฯ มีคำสั่งลงโทษและค่าปรับรวมกว่า 145,000 ดอลลาร์สหรัฐ จากกรณีที่เกี่ยวข้องกับการใช้ AI ในการจัดทำเอกสารทางกฎหมายโดยขาดการตรวจสอบจากผู้ประกอบวิชาชีพ

ตัวอย่างการประยุกต์ใช้

สำนักงานกฎหมายและฝ่ายกฎหมายองค์กรจำนวนมากนำ AI มาใช้เพื่อสรุปสัญญา ค้นหาคำพิพากษา วิเคราะห์ Due Diligence และจัดทำร่างเอกสารทางกฎหมาย อย่างไรก็ตาม ทุกผลลัพธ์ควรผ่านการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ โดยเฉพาะเมื่อ AI ต้องตีความข้อเท็จจริงหลายแหล่งหรือเชื่อมโยงกับกฎหมายหลายฉบับ ซึ่งเป็นจุดที่ Misgrounding มีโอกาสเกิดขึ้นสูง

คำถามที่พบบ่อย

Hallucination กับ Misgrounding ต่างกันอย่างไร

Hallucination คือ AI สร้างข้อมูลที่ไม่มีอยู่จริง ส่วน Misgrounding คือ AI ใช้ข้อมูลจริง แต่เชื่อมโยงหรือวิเคราะห์ผิดบริบทจนได้ข้อสรุปที่คลาดเคลื่อน

ทำไม Misgrounding จึงอันตรายกว่า

เพราะข้อมูลที่ AI นำเสนอส่วนใหญ่เป็นข้อมูลจริง ทำให้ผู้ใช้เชื่อถือได้ง่าย ความผิดพลาดจึงอาจหลุดรอดจากการตรวจสอบเบื้องต้นและถูกนำไปใช้ในการตัดสินใจทางกฎหมาย

องค์กรควรลดความเสี่ยงอย่างไร

ควรกำหนด Human Review สำหรับงานกฎหมายที่มีความสำคัญ ใช้ระบบตรวจสอบแหล่งอ้างอิงและบริบทของข้อมูล รวมถึงจัดทำ AI Governance เพื่อกำหนดมาตรฐานการใช้งาน AI ในงานด้านกฎหมาย

สรุป

ความเสี่ยงของ AI ในงานกฎหมายไม่ได้จำกัดอยู่เพียง Hallucination อีกต่อไป แต่กำลังเปลี่ยนไปสู่ Misgrounding ซึ่งตรวจพบได้ยากและอาจสร้างผลกระทบต่อการตัดสินใจทางกฎหมายมากกว่าเดิม องค์กรจึงไม่ควรประเมิน AI จากความสามารถในการสร้างข้อความเพียงอย่างเดียว แต่ต้องให้ความสำคัญกับการกำกับดูแล การตรวจสอบข้อเท็จจริง และการใช้ผู้เชี่ยวชาญร่วมกับ AI เพื่อให้ผลลัพธ์มีความถูกต้องและน่าเชื่อถือ